Cái sự đời nó oái oăm ở chỗ, khi thiên hạ đang quen thói nốc rượu như nước lã, say sưa trong cái văn hóa "zô trăm phần trăm" thì đùng một cái, cái Nghị định 100 nó rơi xuống đầu dân nhậu như một quả tạ ngàn cân. Cả làng trên xóm dưới, từ mấy bố bụng phệ đi ô tô đến mấy ông xe ôm đi con Wave tàu ghẻ lở, ai nấy đều mặt xanh nanh vàng, nhìn cái ống thổi nồng độ cồn mà còn sợ hơn nhìn thấy diêm vương gạch tên trong sổ sinh tử.
Giữa cái thời khắc bi ai của làng nhậu ấy, thi sĩ Đá Văn Bèo đã xuất chiêu, phọt ra một bài thơ tứ tuyệt mang tên Lôn, nghe cái tên thôi đã thấy sặc mùi đời, vừa tục vừa thanh, vừa bi vừa hài.
Cái tài của lão Bèo là chơi cái vần "ôn". Cái vần này nó hiểm hóc vô cùng. Mở đầu là "cấm cồn", nghe nó chính trị, thời sự gớm. Rồi lan đến "đầu thôn", vẽ ra cái cảnh đìu hiu, vắng lặng như chùa Bà Đanh của mấy quán bia hơi vỉa hè vốn dĩ ồn ào như cái chợ vỡ.
Cái hay nhất là câu "Vắng hẳn tè tường vắng bãi nôn". Ối giời ôi, đúng là tả thực đến trần trụi. Trước kia, cứ chiều chiều là các gốc cây, cột điện, bức tường công cộng lại được các ma men tưới tắm nhiệt tình, mùi khai nồng nặc quyện với mùi "chó ăn chè" tạo nên cái hương vị đặc trưng của phố phường đô thị. Giờ thì sạch bong, sạch đến mức người ta thấy... thiếu thiếu, thấy nó văn minh một cách gượng gạo, nhạt nhẽo như nước ốc.
Lão Bèo còn thâm thúy khi so sánh phố thị với làng quê. Phố thì "mồi chẳng tốn", vì có uống đếch đâu mà tốn mồi, dân nhậu ngồi nhìn nhau, tay cầm ly nước lọc mà lòng đau như cắt, nước mắt đầm đìa. Còn ở quê thì "rượu đành chôn", nghe như đám táng cho một nền văn hóa lúa nước lên men vậy. Cái hũ rượu nút lá chuối hạ thổ bao năm giờ nằm im lìm dưới đất, tủi thân tủi phận.
Nhưng cái cú chốt hạ, cái đòn "hồi mã thương" làm nên thương hiệu của bài thơ chính là câu kết: "Hãi phạt nhưng mà... nhịn cái lôn!".
Ở đây, cái chữ "lôn" nó đa nghĩa, nó ảo diệu khôn lường. Hiểu theo nghĩa đen của cái vần "ôn" đang chạy từ trên xuống, thì nó là một bộ phận cơ thể mà ai cũng biết là cái gì đấy. Ý lão Bèo là gì? Là phạt thì sợ thật đấy, tiền phạt có khi bằng cả con xe, nhưng bắt dân Nam nhi đại trượng phu phải nhịn cái thú vui trần tục ấy thì thà... nhịn cái kia còn hơn? Hay là lão đang chửi đổng, mượn cái vần để chửi cái sự ức chế dồn nén trong lòng khi Tết nhất đến nơi mà mồm miệng nhạt thếch?
Rõ ràng, cái "Lôn" ở đây không chỉ là một danh từ, nó là một tiếng thét, một sự phản kháng yếu ớt nhưng đầy "khát vọng" của những tâm hồn đang khô héo vì thiếu cồn. Lão Bèo đã vẽ nên một bức tranh xã hội bi hài kịch: đường phố vắng tanh, quán xá ế ẩm, đàn ông về nhà sớm với vợ con nhưng mặt mày ủ rũ như mất sổ gạo.
Thế mới thấy, cái Nghị định tròn trăm nó không chỉ làm sạch phổi, sạch đường phố, mà nó còn tạo cảm hứng cho văn chương trào phúng lên ngôi. Đọc thơ lão Bèo, người ta cười đấy, nhưng là cái cười méo xệch, cười ra nước mắt, cười trong cơn khát khô cả cổ họng. Thôi thì, xuân này nước lọc cũng đành, chứ thò mồm vào chén rượu rồi lại nôn tiền ra nộp phạt thì đúng là... cái lôn thật!
