Câu Đối: Xuân Động Tình Thâm (春洞情深)
Câu Đối
Thượng liên: 碧洞春深微吐蕊
Hạ liên: 紅溪汁滿暗流香
[Phiên âm Hán Việt]
Thượng liên: Bích động xuân thâm vi thổ nhụy.
Hạ liên: Hồng khê trấp mãn ám lưu hương.
[Dịch thơ]
Hang biếc xuân sâu e ấp nhụy,
Khe hồng nhựa ứa lén đưa hương.
[Dịch nghĩa]
Vế trên: Nơi hang xanh biếc, khi mùa xuân đã vào độ sâu thẳm, nụ hoa khe khẽ hé mở.
Vế dưới: Chốn khe nước ửng hồng, dòng nhựa (nước) tràn đầy, âm thầm tuôn chảy ngát hương.
(Nghĩa ẩn - Tục giảng thanh: Mượn cảnh hang động, khe suối và hoa cỏ mùa xuân để gợi tả vẻ đẹp phồn thực, sự sống trỗi dậy và những khát khao thầm kín mang đậm chất lẳng lơ, táo bạo của Bà Chúa Thơ Nôm).
[Bảng phân tích phép đối]
1. Phân tích Nhập thanh (入声):
- Chữ "Bích" (碧): Thuộc Nhập thanh (vần Mạch 陌), quy về thanh Trắc.
- Chữ "Trấp" (汁): Thuộc Nhập thanh (vần Cập 緝), quy về thanh Trắc.
Cả hai chữ đều được vận dụng chuẩn xác theo hệ thống Bình Thủy Vận để tạo âm sắc gãy gọn, gợi cảm.
2. Phân tích Từ loại và Thanh điệu (Bằng - Trắc):
- 碧 (Bích - Tính từ/Màu sắc - Trắc) đối 紅 (Hồng - Tính từ/Màu sắc - Bằng).
- 洞 (Động - Danh từ - Trắc) đối 溪 (Khê - Danh từ - Bằng).
- 春 (Xuân - Danh từ - Bằng) đối 汁 (Trấp - Danh từ - Trắc).
- 深 (Thâm - Tính từ - Bằng) đối 滿 (Mãn - Tính từ - Trắc).
- 微 (Vi - Phó từ - Bằng) đối 暗 (Ám - Phó từ - Trắc).
- 吐 (Thổ - Động từ - Trắc) đối 流 (Lưu - Động từ - Bằng).
- 蕊 (Nhụy - Danh từ/Trắc thu) đối 香 (Hương - Danh từ/Bằng thu).
Luật bằng trắc đối xứng tuyệt đối qua từng vị trí:
Thượng: Trắc - Trắc - Bằng - Bằng - Bằng - Trắc - Trắc
Hạ: Bằng - Bằng - Trắc - Trắc - Trắc - Bằng - Bằng
=> Đáp ứng hoàn hảo luật "Trắc thu, Bằng thu" và phép đối trượng vô cùng nghiêm ngặt của bậc tông sư.
Tác giả: Đéo Văn Bà
