NHỮNG KẺ ĂN MÀY CHỮ
Truyện Ngắn
Hắn đang nặn ra một chữ "tâm" cho gã trọc phú chuyên buôn đất nền, để gã kịp mang đi in trong tập thơ nộp lưu chiểu vào tuần tới, làm hồ sơ xin kết nạp Hội.
Đó là một buổi chiều tháng bẩy oi nồng, cái nóng hầm hập phả từ mặt đường nhựa hắt qua ô cửa sổ mốc meo của căn gác trọ. Trạch cởi trần, mồ hôi bóng nhẫy trên những dẻ sườn gầy guộc. Trước mặt hắn là xấp bản thảo đánh máy lộn xộn, chi chít những lỗi chính tả ngô nghê của một kẻ cả đời chỉ biết đếm tiền và san lấp mặt bằng, nay bỗng dưng trở chứng muốn khoác lên mình tấm áo văn nhân. Gã trọc phú đã ném lên bàn Trạch một xấp tiền polymer dày cộp, kèm theo một nụ cười nửa miệng phô ra chiếc răng bọc vàng: "Chú cứ gọt giũa sao cho nó kêu vào. Đọc lên phải thấy hồn quê hương, phải thấy nỗi đau nhân thế. Anh cần cái danh hội viên để đi giao lưu với mấy sếp trên bộ cho nó có văn hóa".
Trạch đã nhận tiền. Hắn đếm rất kỹ, lén chùi những ngón tay rịn mồ hôi vào vạt quần đùi trước khi vuốt phẳng từng tờ bạc. Năm triệu đồng cho một buổi chiều bóp méo lương tâm. Số tiền ấy đủ để đóng tiền nhà tháng này và mua thêm vài vỉ thuốc ho lao cho con vợ đang nằm rên rỉ ở góc giường kia. Hắn gõ phím. Những từ ngữ thiêng liêng nhất của văn chương: "nỗi đau", "nhân thế", "hồn quê", "máu lệ"... trào ra từ những ngón tay cáu bẩn của hắn, ngoan ngoãn xếp hàng trên màn hình để phục vụ cho sự phù phiếm của một tên con buôn. Trạch nhếch mép. Hắn thấy buồn nôn, nhưng cái dạ dày xẹp lép lại réo lên những âm thanh đòi ăn chân thực hơn mọi thứ lý tưởng nghệ thuật trên đời.
Trạch từng là một nhà văn. Hoặc ít nhất, hắn từng tin mình là một nhà văn. Hai mươi năm trước, hắn mang từ miền quê nghèo lên thủ đô một trái tim rực lửa và một bản thảo tiểu thuyết viết bằng máu, bằng nước mắt về sự cùng cực của những người nông dân bị tước đoạt đất đai. Hắn nộp nó cho Hội. Họ đọc, họ gật gù khen tài, rồi họ cất nó vào một cái ngăn kéo khóa kín. Lão Tôn, lúc bấy giờ là phó ban sáng tác, vỗ vai hắn ân cần: "Văn chú sắc lắm, hiện thực lắm. Nhưng sắc quá thì dễ đứt tay. Thời buổi này người ta cần sự xoa dịu, cần những nụ cười lạc quan. Chú cứ sửa lại đoạn cuối, cho nhân vật chính giác ngộ, cho cái làng ấy xây nông thôn mới, rồi anh lo cho xuất bản".
Trạch của tuổi đôi mươi đã hất cốc nước chè vào mặt lão Tôn, chửi thề một câu rồi ôm bản thảo bỏ đi. Hắn thà chết đói chứ không để người ta thiến hoạn đứa con tinh thần của mình.
Và hắn đã chết đói thật.
Sự kiêu hãnh không luộc lên ăn được. Những bản thảo chân thực không đổi được gạo. Hắn lay lắt sống qua những mùa đông buốt xương, chứng kiến cảnh những kẻ bất tài vươn lên nhờ uốn cong ngòi bút, viết những áng văn ca ngợi nhạt nhẽo, làm thơ tụng ca lãnh đạo để lĩnh những giải thưởng được chia chác sẵn từ ngân sách nhà nước. Rồi vợ hắn ốm. Đứa con đầu lòng chết yểu vì không có tiền đi viện. Cái đêm ôm cái xác lạnh ngắt của đứa con nhỏ bọc trong manh áo cũ, sự kiêu hãnh của Trạch vỡ vụn. Hắn đem bản thảo năm xưa ra đốt, nhìn những trang giấy chứa đựng linh hồn mình hóa thành tro. Sáng hôm sau, hắn đến gõ cửa nhà lão Tôn, cúi gập người, xin được làm "trợ lý biên tập".
Từ đó, giới văn chương có thêm một kẻ bồi bút mẫn cán.
Hắn viết hồi ký cho những vị tướng về hưu muốn tô vẽ chiến công. Hắn làm thơ tình cho những quý bà hồi xuân rửng mỡ. Hắn viết điếu văn cho những tay giang hồ khoác áo doanh nhân. Hắn trở thành cái máy nhào nặn ngôn từ, một con đĩ của chữ nghĩa. Người ta trả tiền, hắn dạng háng tư tưởng. Ở cái Hội nhà văn này, Trạch không phải là kẻ duy nhất làm vậy. Hắn chỉ là kẻ làm giỏi nhất, trơ trẽn nhất, và biết giấu sự khinh bỉ vào sâu nhất.
Sáng hôm sau, Trạch mặc chiếc áo sơ mi sờn cổ, xách cặp da đến trụ sở Hội. Hôm nay là ngày họp hội đồng xét duyệt giải thưởng văn học thường niên.
Căn phòng họp sặc mùi điều hòa cũ và mùi nước hoa rẻ tiền trộn lẫn với mùi thuốc lá. Khoảng chục gương mặt chóp bu của nền văn học đương đại đang ngồi quanh chiếc bàn bầu dục bằng gỗ lim. Ngồi ở vị trí chủ tọa là lão Tôn, nay đã là Chủ tịch Hội. Lão béo tốt, da dẻ hồng hào, mái tóc nhuộm đen nhánh vuốt keo bóng lộn, khác hẳn với vẻ tiều tụy của những kẻ mang danh trí thức. Lão đang nhấm nháp ly trà sen, ánh mắt lim dim đầy vẻ mãn nguyện.
Trạch ngồi ở góc cuối bàn, vị trí của một thư ký ghi chép, một kẻ chầu rìa không có quyền bỏ phiếu nhưng lại nắm rõ mọi sự mặc cả dưới gầm bàn.
"Báo cáo các đồng chí," lão Tôn hắng giọng, âm thanh đục và ướt. "Năm nay, ngân sách rót xuống cho giải thưởng khá khẩm. Chúng ta có năm mươi triệu cho giải nhất, ba mươi triệu cho giải nhì. Vấn đề là phải chọn mặt gửi vàng, chọn tác phẩm nào vừa mang tính nghệ thuật cao, vừa phải... ừm... đúng định hướng, phục vụ tốt cho công tác tuyên truyền của thành phố."
Cả phòng họp gật gù. Một nhà thơ già, quanh năm chỉ viết thể thơ lục bát ca ngợi cảnh đẹp quê hương, cất giọng móm mém: "Tôi đề nghị xét giải nhất cho trường ca 'Mặt trời trên công trường' của đồng chí Tôn. Tác phẩm đồ sộ, ngôn ngữ hào tráng, phản ánh đúng khí thế xây dựng đất nước của thời đại mới. Đọc mà thấy nước mắt rưng rưng".
Trạch cúi gầm mặt xuống cuốn sổ tay để giấu một cái nhếch mép. Cái trường ca "Mặt trời trên công trường" ấy, chính tay hắn đã thức trắng ba đêm để vá víu lại từ những đoạn ghi chép lủng củng, què cụt vần điệu của lão Tôn. Nó rỗng tuếch, giả dối và hôi hám mùi bợ đít. Nhưng ở đây, nó được tâng bốc như một kiệt tác.
"Ấy chết, bác cứ quá lời," lão Tôn xua tay, nét mặt làm bộ khiêm tốn giả tạo. "Tôi là Chủ tịch Hội, ai lại đi nhận giải nhất. Khách quan mà nói thì không hay. Cứ để anh em trẻ họ phấn đấu. Hay là ta xét tác phẩm của đồng chí phó chủ tịch?"
Cứ thế, cuộc họp biến thành một cái chợ chia phần. Bọn họ tung hứng nhau, nâng bi nhau, nhượng bộ nhau từng phần thưởng một. Giải nhất cho anh, giải nhì cho tôi, giải ba chia đều cho những kẻ biết vỗ tay to nhất. Văn chương, nghệ thuật, nỗi đau nhân thế... tất cả chỉ là những cái vỏ ngôn từ rỗng tuếch được lôi ra làm bình phong cho những cuộc đổi chác dơ bẩn.
Trạch ngồi ghi chép, bàn tay máy móc đưa những dòng chữ dối trá lên mặt giấy. Hắn thấy mình như một con giòi đang trườn trong một đống thịt thối rữa, sung sướng tận hưởng bữa tiệc xác chết. Hắn biết, sau cuộc họp này, lão Tôn sẽ dúi vào tay hắn một cái phong bì dày cộp gọi là "tiền bồi dưỡng thư ký", đủ để hắn uống rượu say khướt ba ngày liền, tạm quên đi cái nhân hình đang ngày một héo hon của mình.
Nhưng rồi, một biến cố nhỏ xíu xảy ra, như một viên sỏi ném vào mặt hồ đang yên ả thối rữa.
Cửa phòng họp khẽ mở. Cô nhân viên văn thư rụt rè bước vào, đặt lên bàn lão Tôn một xấp bản thảo được buộc lại bằng dây dù tơi tả.
"Dạ báo cáo Chủ tịch, có một cậu thanh niên ở tận miền núi xuống, nhất quyết đòi nộp bản thảo này xin xét giải. Cậu ta bảo đã túc trực ở cổng Hội ba ngày nay rồi, đuổi không chịu đi."
Lão Tôn nhíu mày, khó chịu nhìn xấp giấy ố vàng. Lão cầm lên, lật qua vài trang đầu. Đột nhiên, bàn tay múp míp của lão khựng lại. Nét mặt lão thay đổi, từ sự trịch thượng chuyển sang vẻ căng thẳng tột độ. Lão đọc nhanh vài trang nữa, trán lấm tấm mồ hôi. Cuối cùng, lão gấp sập xấp bản thảo lại, ném bạch xuống bàn như thể đó là một hòn than hồng.
"Rác rưởi!" Lão Tôn rít lên. "Văn hóa phẩm đồi trụy! Bôi nhọ chế độ! Bôi đen hiện thực xã hội! Thằng nào dám viết những thứ khốn nạn thế này?"
Cả phòng họp im phăng phắc. Những cái cổ cò rụt lại. Trạch tò mò liếc nhìn xấp giấy. Trên trang bìa viết tay bằng nét chữ nghiêng nghiêng, cứng cáp, nổi lên hai chữ: "Bùn Đỏ". Tác giả: Thụy.
"Trạch!" Lão Tôn hất hàm. "Cậu mang cái đống rác này về, đọc lướt qua rồi làm một cái báo cáo thẩm định, phê phán thật nặng vào. Phải chỉ ra tính chất phản động, tiêu cực của nó để ban chấp hành có cơ sở loại bỏ vĩnh viễn, cấm cậu thanh niên này bén mảng đến Hội. Nghe rõ chưa?"
Trạch dạ ran, tiến lên ôm xấp bản thảo vào lòng. Hắn không biết rằng, cái xấp giấy mỏng manh ấy sắp sửa đào mồ cuốc mả cái lương tri đã chết cứng của hắn lên.
Đêm đó, trong căn gác trọ nóng hầm hập, dưới ánh đèn vàng vọt, Trạch đọc "Bùn Đỏ".
Hắn định chỉ đọc vài trang để nhặt ra vài câu chữ bẻ hành bẻ tỏi, làm cái báo cáo theo lệnh lão Tôn rồi đi ngủ. Nhưng hắn đã nhầm. Khi lật trang đầu tiên, một thứ ma lực khủng khiếp đã túm lấy cổ áo hắn, lôi tuột hắn vào một thế giới tăm tối, nghẹt thở và đau đớn đến cùng cực.
Thụy viết về những người phu mỏ vàng ở một vùng sơn cước hẻo lánh. Gã không dùng những từ ngữ hoa mỹ. Gã dùng bùn, dùng máu, dùng mồ hôi chua loét và những tiếng kêu gào trong những vụ sập hầm để viết. Gã viết về những trưởng bản ăn hối lộ lấp liếm mạng người, về những người đàn bà bán thân đổi lấy vài lạng gạo mốc cứu đói, về những đứa trẻ sinh ra đã mang sẵn mầm bệnh thối phổi do hít phải bụi độc. Văn của Thụy sắc như dao bầu, lạnh như băng mà lại nóng như lửa. Không có sự xoa dịu. Không có ánh sáng cuối đường hầm giả tạo. Chỉ có một hiện thực trần trụi, bi thảm, bị xé toạc ra trước mắt người đọc, ép họ phải nhìn vào cái khối ung nhọt của xã hội mà họ đang cố tình che đậy bằng những bản báo cáo thành tích.
Trạch đọc đến đâu, lồng ngực hắn đau thắt lại đến đấy. Hắn thở dốc. Hắn thấy gai ốc nổi rần rần trên hai cánh tay khô đét. Nước mắt hắn, thứ chất lỏng tưởng như đã cạn kiệt từ cái đêm ôm xác đứa con, nay bỗng ứa ra, cay xè.
Đây là văn chương. Đây mới đích thực là văn chương.
Nó giống hệt cái thứ văn mà hắn đã từng viết hai mươi năm trước, trước khi hắn tự thiến mình để trở thành một con chó giữ nhà cho lão Tôn. Thụy chính là hình bóng của hắn ngày xưa: ngây thơ, cuồng nhiệt, và dám dùng ngòi bút làm vũ khí đâm thẳng vào tim cái ác.
Trạch gục đầu xuống bàn, hai tay vò nát mái tóc lốm đốm bạc. Hắn khóc. Hắn khóc cho cái tài năng rực rỡ của một người trẻ tuổi sắp bị nghiền nát, và khóc cho cái linh hồn đê hèn, mục ruỗng của chính mình. Hắn biết, nếu cái báo cáo thẩm định ngày mai được đưa ra đúng ý lão Tôn, "Bùn Đỏ" sẽ chết, và Thụy sẽ bị đóng đinh trên thập tự giá của sự kiểm duyệt. Gã sẽ thân bại danh liệt, thậm chí có thể đi tù nếu lão Tôn muốn tận diệt.
Sáng hôm sau, Trạch không nộp báo cáo. Hắn giấu bản thảo "Bùn Đỏ" vào đáy cặp, đến Hội tìm lão Tôn.
"Thế nào? Đã tóm được những luận điểm phản động của thằng nhãi ranh đó chưa?" Lão Tôn vừa xỉa răng vừa hỏi, vắt vẻo trên chiếc ghế da chủ tịch.
Trạch đứng lặng một lúc, nuốt khan. Một chút dũng khí tàn tạ từ quá khứ bỗng lóe lên trong cái thân xác còm cõi của hắn.
"Báo cáo anh... tôi đã đọc kỹ. Tác phẩm này... không có yếu tố phản động. Nó chỉ phản ánh đúng hiện thực. Giọng văn rất lạ, rất có hồn. Nếu chúng ta biết cách biên tập lại một chút, làm dịu đi vài chi tiết quá gay gắt, nó hoàn toàn có thể trở thành một hiện tượng văn học của năm nay."
Lão Tôn ngừng xỉa răng. Lão nhìn Trạch chằm chằm bằng ánh mắt của một con rắn độc đang đo đếm con mồi. Sự im lặng kéo dài đến nghẹt thở.
"Mày ngu lắm Trạch ạ," lão Tôn đột nhiên thở dài, giọng trầm xuống, lạnh ngắt. Lão đổi cách xưng hô, lột bỏ cái mặt nạ đồng chí ân cần. "Mày ở với tao bao nhiêu năm mà vẫn chưa thông minh ra được tí nào. Hiện thực à? Cứ hiện thực là tốt à? Cái xã hội này cần trật tự, cần sự bình yên. Mày đưa cái thứ bùn lầy nhơ nhớp ấy ra ánh sáng, thì mặt mũi chính quyền ở đâu? Mặt mũi cái Hội này ở đâu?"
Lão đứng dậy, bước đến vỗ bình bịch vào vai Trạch.
"Nhưng tao cũng phải công nhận, thằng nhãi ranh đó viết khỏe thật. Cốt truyện rất mạnh. Tính xưng đột rất cao. Tao đã thức cả đêm để nghĩ về nó." Lão Tôn hạ giọng, đôi mắt ti hí lóe lên một tia tham lam tột độ. "Tao có một dự án tiểu thuyết đặt hàng của bộ, kinh phí ba trăm triệu. Cấp trên yêu cầu viết về sự vươn lên của những vùng mỏ. Tao định thế này... Mày gọi thằng Thụy đó đến đây. Bảo nó, Hội đánh giá cao tiềm năng của nó. Nhưng để xuất bản được, cần một người có tên tuổi đứng cùng. Tao sẽ đứng tên đồng tác giả, hoặc tốt nhất là tao đứng tên chính, nó tên phụ. Mày sẽ chịu trách nhiệm 'luộc' lại cái bản thảo này. Đổi cái bối cảnh tăm tối đi. Cho một tay bí thư huyện ủy xuất hiện ở giữa truyện, chỉ đạo phá đường dây khai thác lậu, giải cứu phu mỏ, xây dựng lại bản làng. Kết có hậu. Hoành tráng. Tiền dự án ba trăm triệu, tao lấy một nửa. Một trăm rưỡi còn lại, mày và thằng nhãi kia cưa đôi. Thế nào?"
Trạch sững sờ. Hắn lùi lại một bước, cảm thấy dạ dày lộn mửa. Lão Tôn không chỉ muốn giết chết tác phẩm, lão còn muốn ăn thịt nó, uống máu nó, nhai nuốt cái tài năng của Thụy để biến thành vinh quang và tiền bạc cho chính lão. Đó là một sự cướp bóc trắng trợn, một hành vi ăn mày chữ nghĩa đê tiện nhất mà Trạch từng chứng kiến.
"Anh... anh định cướp trắng sức lao động của cậu ta?" Trạch run rẩy nói, quên mất cả sự khép nép thường ngày.
Lão Tôn bật cười hô hố. "Cướp? Tao đang ban ơn cho nó thì có! Mày nghĩ với cái mớ giấy lộn phản động ấy, nó có cơ hội ló mặt ra khỏi cái xó rừng của nó không? Tao đang cho nó tiền, cho nó danh, cho nó một con đường sống. Mày đi mà hỏi nó, xem nó chọn cái danh hão và chết đói, hay chọn bảy mươi lăm triệu đồng tiền mặt và được in sách?"
Lão Tôn tiến sát mặt Trạch, hơi thở hôi mùi xì gà phả thẳng vào mũi hắn: "Còn mày. Vợ mày tháng sau phải mổ u xơ tử cung đúng không? Bảy mươi lăm triệu, mày lấy ba mươi, tao cho thêm mười triệu tiền công biên tập. Bốn mươi triệu, đủ để cứu con vợ mày khỏi cái chết. Mày tự suy nghĩ đi. Chiều nay đưa thằng nhãi đó ra quán thịt chó cuối ngõ gặp tao. Nếu nó không đồng ý, hoặc mày không làm, tao sẽ gửi công văn sang bên an ninh văn hóa. Lúc đó, cả mày và nó, đừng hòng sống yên ở cái đất này."
Lão gạt tay, quay lưng đi. Trạch đứng chôn chân giữa phòng, mồ hôi lạnh toát ra ướt đẫm áo.
Bốn mươi triệu.
Con số ấy như một cái búa tạ giáng thẳng vào giữa trán hắn. Vợ hắn đang đau đớn oằn oại ở nhà. Tiền nhà trọ nợ ba tháng. Cái dạ dày đang cồn cào. Bốn mươi triệu là sự sống. Lương tâm, nghệ thuật, danh dự... những thứ đó giá bao nhiêu một cân ở cái thời buổi này?
Chiều hôm ấy, Trạch hẹn gặp Thụy ở một quán nước vỉa hè nhếch nhác gần ga tàu.
Thụy xuất hiện. Gã gầy gò, đen nhẻm, mặc chiếc áo sơ mi lính đã bạc màu, chân đi đôi dép tổ ong mòn vẹt gót. Đôi mắt gã sáng rực, rực lên một thứ ánh sáng của niềm tin thuần khiết và sự kiêu hãnh của kẻ biết mình có tài. Thấy Trạch, gã hồ hởi chạy tới, nắm chặt lấy tay hắn, bàn tay thô ráp đầy những vết chai sần.
"Chú Trạch! Cháu nghe người ta ở Hội bảo chú đang giữ bản thảo của cháu. Chú đọc chưa ạ? Chú thấy cháu viết thế nào? Có hi vọng được xuất bản không chú?"
Trạch nhìn thẳng vào đôi mắt trong veo ấy. Hắn thấy lồng ngực mình nghẹn đắng. Hắn hắng giọng, rút điếu thuốc lá rẻ tiền ra châm lửa, rít một hơi thật sâu để khói thuốc che mờ đi sự hèn nhát trên gương mặt mình.
"Tôi đọc rồi," giọng Trạch đều đều, lạnh lẽo. "Cậu viết khỏe. Nhưng non nớt lắm. Tư tưởng có vấn đề nghiêm trọng. Lối viết bôi đen hiện thực này sẽ giết chết cậu."
Nụ cười trên môi Thụy tắt ngấm. Gã sững sờ, hai tay bấu chặt vào mép bàn. "Bôi đen? Cháu viết đúng sự thật cơ mà! Cháu đã sống ở cái mỏ vàng ấy ba năm, cháu thấy họ chết, cháu thấy họ bị bóc lột. Cháu phải viết ra để đòi lại công bằng cho họ! Hội nhà văn là nơi bảo vệ lẽ phải cơ mà chú?"
"Lẽ phải không có hình thù, nhưng nhà tù thì có cửa," Trạch buông một câu tàn nhẫn. "Cậu nghe tôi. Ở cái đất này, muốn làm nhà văn trước hết phải biết làm người sống sót đã. Tác phẩm của cậu... ông chủ tịch Hội đã đọc. Ông ấy thấy thương tình cậu còn trẻ, có tài, nên muốn giúp."
Và rồi, bằng cái giọng dửng dưng của một kẻ môi giới mại dâm sành sỏi, Trạch tuôn ra cái kế hoạch tồi tệ của lão Tôn. Hắn kể rành rọt về việc cắt xén, bóp méo, thêm thắt nhân vật, và đổi trắng thay đen cái kết. Hắn nhắc đến con số bảy mươi lăm triệu. Hắn nói về sự bảo trợ của chủ tịch Hội.
Càng nghe, mặt Thụy càng trắng bệch ra. Đôi bàn tay gã run lên bần bật.
"Đê tiện..." Thụy rít qua kẽ răng. "Các người là một lũ ăn cướp! Lũ khốn nạn! Chú bảo cháu bán đứng linh hồn của những người đã chết ở mỏ vàng ấy để lấy tiền sao? Bảo cháu tự tay thiến đi đứa con của mình để ghép tên một lão già bất tài vào sao? Không bao giờ! Cháu thà xé nát bản thảo, thà mang về nhóm lò còn hơn để các người bôi tro trát trấu vào nó!"
Thụy đứng phắt dậy, toan bỏ đi.
"Ngồi xuống!" Trạch gằn giọng, tiếng quát không lớn nhưng sắc lạnh như dao lam. "Cậu tưởng cậu thanh cao lắm hả? Cậu tưởng giữ được cái bản thảo ấy thì thay đổi được thế giới à?"
Thụy khựng lại, quay nhìn Trạch đầy phẫn nộ.
"Cậu nhìn tôi đây này!" Trạch đập tay lên ngực mình, chỉ vào cái thân xác gầy gò, chiếc áo sờn rách và khuôn mặt nhăn nheo xám ngoét. "Hai mươi năm trước, tôi cũng như cậu. Tôi cũng có một bản thảo viết bằng máu. Tôi cũng chửi bới, cũng giữ khư khư lấy cái phẩm giá giẻ rách của mình. Và kết quả là gì? Con tôi chết vì không có tiền mua một liều kháng sinh. Vợ tôi đang nằm chờ chết vì không có tiền mổ. Tôi sống chui rúc như một con chó hoang dưới gầm bàn của những kẻ mà tôi khinh bỉ nhất, chỉ để nhặt nhạnh từng đồng bạc lẻ. Cậu muốn trở thành tôi không?"
Trạch chồm người lên mặt bàn, mắt vằn đỏ, túm lấy cổ áo Thụy, phả vào mặt gã cái hơi thở sặc mùi thuốc lá và sự tuyệt vọng.
"Nghệ thuật không mua được gạo, Thụy ạ. Lương tâm không chữa được bệnh. Sự thật của cậu không cứu được những người phu mỏ đã chết, mà nó chỉ đẩy cậu vào chỗ chết thôi. Cầm lấy bảy mươi lăm triệu đi. Cầm lấy mà mua cho mẹ cậu một căn nhà ngói, mua cho cậu một tương lai. Sống đã, tồn tại đã, rồi hẵng nói chuyện văn chương. Nếu cậu bước ra khỏi đây, lão Tôn sẽ báo công an. Bản thảo bị tịch thu, cậu vào tù. Cậu chọn đi: làm một nhà văn tàn phế nhưng có tiền và tự do, hay làm một vị thánh chết rục trong nhà đá?"
Thụy đứng chết trân. Sức lực như bị rút cạn khỏi đôi chân gã. Gã từ từ khuỵu xuống chiếc ghế nhựa. Ánh sáng trong đôi mắt gã – cái thứ ánh sáng rực rỡ của tuổi trẻ và niềm tin – bắt đầu le lói rồi vụt tắt, nhường chỗ cho một sự hoang mang tột độ. Gã nhìn xuống đôi dép tổ ong rách nát của mình, nhớ đến người mẹ già đang ho rũ rượi trong căn lều dột nát ở quê. Gã gục mặt xuống bàn, hai vai rung lên bần bật. Tiếng khóc của gã bật ra, nghẹn ngào, chua xót và đớn hèn.
Đó là tiếng khóc của một cái phôi thai nghệ thuật bị nạo phá ngay khi vừa thành hình.
Trạch buông thõng tay, ngồi bệt xuống ghế. Hắn rót một chén rượu trắng, nốc cạn. Rượu trôi qua thực quản, nóng rát như nuốt phải than, nhưng không làm dịu đi cái lạnh lẽo đang lan tỏa trong từng khúc ruột của hắn. Hắn biết, hắn vừa giết chết một con người. Không phải bằng dao, mà bằng sự thật tàn nhẫn của cái nghèo hèn.
Tối hôm đó, tại quán thịt chó cuối ngõ, bản hợp đồng ma quỷ được ký kết trên bàn nhậu nhầy nhụa mỡ màng và rượu quốc lủi. Thụy ngồi im như một cái xác không hồn, ngoan ngoãn ký tên vào tờ giấy chuyển nhượng bản quyền do lão Tôn soạn sẵn. Lão Tôn cười hỉ hả, vỗ vai Thụy, ép gã uống cạn ly rượu máu chó. Trạch ngồi bên cạnh, lặng lẽ gắp miếng dồi chó nhai trệu trạo. Hắn cảm thấy mình đang nhai chính phần xác thịt của bản thân.
Một tháng sau.
Lễ trao giải văn học thường niên được tổ chức trang trọng tại nhà hát thành phố. Băng rôn đỏ rực, hoa tươi ngập tràn. Các nhà văn, nhà thơ xúng xính trong những bộ vest và áo dài, tay bắt mặt mừng.
Trên bục danh dự, lão Tôn rạng rỡ nhận giải Đặc biệt cho cuốn tiểu thuyết "Ánh Sáng Vùng Mỏ" – đứng tên Tôn là tác giả chính, Thụy là người thu thập tư liệu. Cuốn tiểu thuyết được ca ngợi là "bản anh hùng ca về sự đổi mới, kết hợp nhuần nhuyễn giữa hiện thực sâu sắc và lý tưởng cách mạng cao đẹp". Dưới khán phòng, những tràng pháo tay rào rào nổi lên.
Trạch ngồi ở dãy ghế cuối cùng. Trong túi áo khoác của hắn là một cái phong bì dày cộp chứa bốn mươi triệu đồng. Vợ hắn đã được mổ hôm qua, an toàn qua cơn nguy kịch. Hắn đã có tiền đóng nhà trọ. Hắn đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ "chế biến" lại Bùn Đỏ thành thứ thức ăn dễ nuốt cho những cái dạ dày kiểm duyệt.
Hắn đảo mắt tìm Thụy. Gã thanh niên miền núi đang ngồi lọt thỏm ở một góc khuất, mặc bộ vest rộng thùng thình do Hội cấp. Khuôn mặt gã vô hồn, mắt đờ đẫn nhìn lên sân khấu, nơi đứa con tinh thần của gã đang bị mang ra làm trò hề vinh danh dưới một cái tên khác, một hình hài khác. Thụy đã nhận tiền. Gã đã mua được nhà ngói cho mẹ. Gã đã được kết nạp Hội. Nhưng Trạch biết, Thụy đã chết. Kẻ ngồi kia chỉ là một cái xác ướp mặc vest, một con mọt mới vừa được sinh ra để tiếp tục gặm nhấm cái đền thờ văn chương mục nát này.
Buổi lễ kết thúc trong tiếng nhạc hùng tráng. Mọi người ùa ra đại sảnh dự tiệc buffet. Rượu vang đỏ tràn ly, thịt nướng thơm lừng. Những kẻ bồi bút túm tụm lại, tiếp tục nâng ly chúc tụng nhau, bàn tán xem năm sau ai sẽ đến lượt nhận giải.
Trạch cảm thấy buồn nôn. Cái mùi nước hoa, mùi rượu, mùi mồ hôi của những kẻ thạo đời trộn lẫn vào nhau tạo thành một thứ mùi xú uế lợm giọng. Hắn lách qua đám đông, chạy thẳng vào nhà vệ sinh.
Hắn cúi gập người trên bồn rửa mặt, nôn thốc nôn tháo. Hắn nôn ra rượu, nôn ra thịt chó, nôn ra những câu chữ dối trá mà hắn đã nhồi nhét vào đầu mình suốt một tháng qua. Nôn đến mật xanh mật vàng.
Khi dạ dày đã trống rỗng, Trạch vặn vòi nước, táp nước lạnh lên mặt. Hắn ngẩng đầu lên, nhìn bóng mình trong chiếc gương ố vàng.
Khuôn mặt trong gương không còn là hắn nữa. Nó nhăn nheo, rúm ró, đôi mắt sâu hoắm chứa đầy sự hèn hạ và cam chịu. Nó giống hệt khuôn mặt của lão Tôn. Giống hệt khuôn mặt của những kẻ đang cười nói ngoài kia.
Trạch cúi xuống rửa tay. Hắn chà xát thật mạnh. Nhưng lạ thay, từ những đầu ngón tay của hắn, thứ nước chảy xuống bồn không phải là nước trong, mà là một thứ nước đen ngòm. Hắn hoảng hốt chà mạnh hơn. Nước vẫn đen. Đó là mực. Loại mực rẻ tiền mà hắn đã dùng để gạch bỏ, sửa chữa những dòng chữ rớm máu của Thụy. Thứ mực ấy đã ngấm qua da, ăn sâu vào máu thịt hắn, thối rữa từ bên trong.
Hắn đứng đó, trong cái nhà vệ sinh sực mùi băng phiến, nhìn dòng nước đen ngòm trôi tọt xuống cống, hai bàn tay run rẩy giữa không trung. Ngoài kia, tiếng vỗ tay và tiếng ly lách cách chúc tụng sự lên ngôi của lũ mọt sách vẫn vang vọng, đều đặn, nhịp nhàng như một đám tang không bao giờ dứt.
Tác giả: VIP
