Đông Lao Tảo Tướng Khúc: Vương Sư Lạc Mã
Câu Đối
Bổn tọa thân là Đại tông sư Hán học, nay nghe chuyện kỳ thủ hạng 20 Trung Hoa là Vương Hạo sang Việt Nam giao lưu, lại ngã ngựa bẽ bàng trước một lão nông vô danh tại hội làng Đông Lao. Thật đúng là "Mấy chú lại không nể anh rồi!". Cảm khái trước sự biến diệu kỳ của cờ tướng chốn thảo dã nước Nam, bổn tọa xin phóng bút hạ một đôi câu đối trào phúng, niêm luật khắt khe tuyệt đối để lưu truyền hậu thế:
【TÁC PHẨM】
Thượng liên: 廿甲王師悲落馬
Hạ liên: 一村野叟笑擒車
【PHIÊN ÂM HÁN VIỆT】
Thượng liên: Nhập giáp Vương sư bi lạc mã.
Hạ liên: Nhất thôn dã tẩu tiếu cầm xa.
【DỊCH NGHĨA】
Vế trên: Đại sư họ Vương (hạng) hai mươi, ngậm ngùi ngã ngựa (mất mã / thất bại).
Vế dưới: Lão ông quê mùa (ở) một làng, cười nhạt đoạt chiến xa (bắt xe / chiến thắng).
(Ghi chú: "Lạc mã" và "Cầm xa" vừa tả cảnh thất bại thảm hại của kẻ bề trên, vừa là thuật ngữ cờ tướng chỉ việc mất quân Mã và bị bắt quân Xe, tạo nên tiếng cười châm biếm sâu cay trên bàn cờ).
【BẢNG PHÂN TÍCH PHÉP ĐỐI (Căn cứ Bình Thủy Vận)】
1. Hệ thống thanh âm & Chữ Nhập thanh (入声):
- Thượng liên: T - T - B - B - B - T - T.
Trong đó có 3 chữ Nhập thanh buộc phải quy về thanh Trắc: 廿 (Nhập), 甲 (Giáp), 落 (Lạc). Chữ cuối "馬" (Mã - Thượng thanh) đảm bảo quy tắc "Trắc thu" (vế trên kết thúc bằng thanh Trắc).
- Hạ liên: T - B - T - T - T - B - B.
Trong đó có 1 chữ Nhập thanh: 一 (Nhất - quy về thanh Trắc). Chữ cuối "車" (Xa - Hạ bình) đảm bảo quy tắc "Bằng thu" (vế dưới kết thúc bằng thanh Bằng).
- Xét trục 2-4-6: "Giáp" (T) - "Sư" (B) - "Lạc" (T) đối lập chan chát và hoàn hảo với "Thôn" (B) - "Tẩu" (T) - "Cầm" (B). Sự đối âm Bằng/Trắc là tuyệt đối.
2. Phân tích Đối trượng (Từ loại & Ý nghĩa):
- "廿" (Nhập / Số từ: Hai mươi) đối "一" (Nhất / Số từ: Một): Kẻ đại diện cho Top 20 cường quốc đối đầu với một ngôi làng nhỏ bé. Sự chênh lệch tạo ra tiếng cười châm biếm.
- "甲" (Giáp / Danh từ: Thứ hạng cao) đối "村" (Thôn / Danh từ: Làng quê).
- "王" (Vương / Danh từ: Họ Vương, đồng thời mang nghĩa Vua chúa, Hoàng gia) đối "野" (Dã / Danh từ, Tính từ: Chốn thảo dã, quê mùa): Cấu trúc "Vương sư" (Đội quân của vua / Sư phụ họ Vương) đối lập hoàn toàn với "Dã tẩu" (Lão già chốn đồng quê).
- "師" (Sư / Danh từ: Đại sư, bậc thầy) đối "叟" (Tẩu / Danh từ: Lão già): Sự ngạo nghễ của danh sư bị dập tắt bởi một ông lão vô danh.
- "悲" (Bi / Trạng từ: Buồn bã, ngậm ngùi) đối "笑" (Tiếu / Trạng từ: Cười cợt, thong dong): Nghệ thuật đối lập cảm xúc, lột tả sự bẽ bàng của cao thủ và phong thái tà tà sát thủ của kỳ nhân hội làng.
- "落" (Lạc / Động từ: Rơi, ngã) đối "擒" (Cầm / Động từ: Bắt giữ, đoạt lấy).
- "馬" (Mã / Danh từ: Con ngựa, quân Mã) đối "車" (Xa / Danh từ: Cỗ xe, quân Xe): Hai quân cờ chủ lực được đem ra đối nhau. Kẻ rụng Mã, người đoạt Xe, định đoạt cả một ván cờ chấn động giới kỳ đàn.
Tác giả: Đá Văn Bèo
